Box 3 berekenen in 2026: zo werkt het

De cijfers voor 2026

Twee dingen vallen op. Het forfait op beleggingen ligt ruim vier keer zo hoog als dat op spaargeld. En de forfaits voor banktegoeden en schulden zijn voorlopig: die worden pas begin volgend jaar definitief vastgesteld. Het beleggingsforfait staat wel vast.

De berekening in vier stappen

De Belastingdienst kijkt naar je vermogen op één moment: 1 januari, de peildatum. Wat je op 2 januari koopt of verkoopt, telt pas mee voor het jaar erna.

Stap 1: bepaal je vermogen per categorie. Banktegoeden, beleggingen en overige bezittingen, en schulden. Van je schulden gaat eerst de drempel van € 3.800 af.

Stap 2: bereken het forfaitaire rendement. Elke categorie krijgt zijn eigen percentage. Spaargeld telt licht, beleggingen tellen zwaar, schulden tellen negatief.

Stap 3: pas het heffingsvrij vermogen toe. Dit gaat niet rechtstreeks van je rendement af, maar via een verhouding. De Belastingdienst berekent welk deel van je vermogen boven de vrijstelling uitkomt, en belast datzelfde deel van het forfaitaire rendement.

Stap 4: reken 36% belasting over de uitkomst.

Rekenvoorbeeld

Stel: je hebt op 1 januari 2026 € 40.000 spaargeld en € 60.000 aan beleggingen. Geen schulden, geen fiscale partner.

Het forfaitaire rendement is dan € 40.000 × 1,28% = € 512, plus € 60.000 × 6% = € 3.600. Samen € 4.112.

Je vermogen is € 100.000. Daarvan valt € 59.357 onder de vrijstelling, dus € 40.643 is belastbare grondslag. Dat is 40,6% van je vermogen. De Belastingdienst belast daarom ook 40,6% van het forfaitaire rendement: ongeveer € 1.671.

Daarover betaal je 36% belasting: ongeveer € 602.

Let op wat hier gebeurt. Of jouw beleggingen in werkelijkheid 6% opleverden, of 2%, of verlies draaiden, maakt voor deze berekening niets uit. Daarvoor bestaat de tegenbewijsregeling, waarover hieronder meer.

Veelgemaakte fouten

De peildatum vergeten. Alles draait om 1 januari. Wie in maart een huis verkoopt en het geld op een spaarrekening zet, ziet dat pas in de aanslag over het jaar erop terug.

Beleggingen en spaargeld door elkaar halen.Het verschil tussen 1,28% en 6% forfait is groot. Crypto, aandelen, ETF's en een tweede woning vallen allemaal onder het hoge beleggingsforfait. Alleen banktegoeden vallen onder het lage.

De vrijstelling van het rendement aftrekken. Het heffingsvrij vermogen werkt via de verhouding uit stap 3, niet als directe aftrekpost. Wie € 59.357 rechtstreeks van zijn rendement aftrekt, rekent zichzelf te rijk.

Schulden vergeten. Een studieschuld of persoonlijke lening boven de drempel verlaagt je grondslag. Dat scheelt echt geld.

En als je werkelijke rendement lager was?

Sinds belastingjaar 2025 kun je de Belastingdienst laten rekenen met je werkelijke rendement, als dat lager uitvalt dan het forfaitaire. Dat heet de tegenbewijsregeling. Vooral in jaren met tegenvallende beurzen, of voor wie veel spaargeld naast beleggingen aanhoudt, kan dat honderden euro's schelen. Hoe dat precies werkt, en wanneer het loont, lees je in Tegenbewijsregeling box 3: wanneer loont werkelijk rendement?.

Zelf rekenen

De box 3-calculator doet deze hele berekening voor je, inclusief de vergelijking met je werkelijke rendement. Gratis, zonder account, en met volledige uitleg van elke rekenstap. Wij vinden dat je bij een belastingberekening moet kunnen zien wat er onder de motorkap gebeurt.